Stare Miasto w Elblągu. Jak się mieszka na Starówce?
W lutym 1945 roku Stare Miasto w Elblągu zostało zniszczone w ponad 90 procentach. Przez kolejne dziesięciolecia w miejscu kamienic rosła trawa. Dziś wokół katedry św. Mikołaja znowu stoją kamienice, a elbląska Starówka co roku zyskuje nowe budynki.
Jeśli szukasz mieszkania na Starym Mieście w Elblągu, poznaj historię tego miejsca i zobacz, jak się tu mieszka na co dzień.
Historia Starego Miasta w Elblągu
Elbląg założyli Krzyżacy w 1237 roku, za mistrza krajowego Hermana Balka. W 1246 roku miasto dostało przywilej na prawie lubeckim. Do 1337 roku Stare Miasto było jedynym ośrodkiem miejskim w Elblągu, dopiero później obok wyrosło Nowe Miasto.
Elbląg szybko stał się bogatym miastem kupieckim. Z Hanzą był związany od końca XIII wieku, a oficjalnie od 1356 roku. W 1535 roku powstało tu Gimnazjum Elbląskie, a od 1577 roku przez elbląski port szła duża część polskiego handlu morskiego.
Budynek dawnego Gimnazjum Elbląskiego stoi do dziś. Mieści się w nim Muzeum Archeologiczno-Historyczne, jedno z miejsc, od których warto zacząć poznawanie Starówki.
Zniszczenie w 1945 roku i odbudowa Starówki
W czasie I wojny światowej Stare Miasto praktycznie nie ucierpiało. Inaczej było w lutym 1945 roku. Walki o miasto zamieniły zabudowę Starówki w ruiny. Po wojnie pozostałości kamienic rozebrano, a cegłę wywieziono między innymi do odbudowy Warszawy.
W 1958 roku powstał plan zabudowy tego terenu w stylu modernistycznym, ale nigdy go nie zrealizowano. Przez lata w sercu Elbląga był pusty plac, z katedrą i kilkoma ocalałymi budynkami.
Przełom przyszedł w latach 80. Najpierw weszli archeolodzy. Badania pokazały, gdzie stały dawne kamienice i jak szerokie były działki. Obszar badań archeologicznych na elbląskim Starym Mieście należy do największych w Europie.
Na tej podstawie zaczęto budować nowe kamienice. Metodę nazwano retrowersją, a pojęcie wprowadziła ówczesna konserwator zabytków Maria Lubocka-Hoffmann. Nowe budynki stoją na dawnych działkach i nawiązują do dawnych kamienic wysokością i bryłą, ale mają współczesną formę. Tylko część z nich to wierne kopie przedwojennych budynków.
Zabytki Starego Miasta w Elblągu
⛪ Katedra św. Mikołaja
Gotycka świątynia z XIII wieku. Wieża ma 97 m, a na wysokości 68 m jest taras widokowy. Prowadzi na niego ponad 360 schodów.
🏰 Brama Targowa
Budowę zaczęto w 1319 roku. Ma 26 m wysokości i 138 schodów. Od 2006 roku z tarasu na górze widać Stary Rynek.
🎨 Galeria EL
Centrum sztuki w dawnym kościele podominikańskim Najświętszej Marii Panny przy ul. Kuśnierskiej.
🚶 Ścieżka Kościelna
Wąska, brukowana uliczka ze średniowiecza, wciśnięta między kamienice i spięta gotyckimi łękami.
🏛 Muzeum Archeologiczno-Historyczne
W budynku dawnego Gimnazjum Elbląskiego, nad samą rzeką.
⛵ Bulwar Zygmunta Augusta
Nabrzeże wzdłuż rzeki Elbląg, po zachodniej stronie Starego Miasta.
Na północnej ścianie Bramy Targowej są dwa ślady łopaty piekarskiej. Według legendy w 1521 roku młody piekarczyk zauważył nocą zbliżających się Krzyżaków i przeciął łopatą linę, na której wisiała krata bramy. Krata opadła, a miasto się obroniło. Przy bramie stoi pomnik piekarczyka.
Jak się mieszka na Starówce w Elblągu dziś
Stare Miasto to najstarsza dzielnica Elbląga. Od zachodu wyznacza ją rzeka Elbląg, od południa al. Tysiąclecia, od wschodu ul. Rycerska, a od północy ulice Wałowa i Stoczniowa. Sąsiaduje z Śródmieściem, Nowym Miastem, Osiekiem, Wyspą Spichrzów i Łasztownią.
Na Starówce jest ponad 30 ulic. Wśród nich Stary Rynek, Wigilijna, Mostowa, Kowalska, Garbary, Świętego Ducha, Wodna, Rybacka, Kuśnierska, Studzienna i Bulwar Zygmunta Augusta.
Na parterach wielu kamienic działają kawiarnie, restauracje i usługi, a w sezonie Stary Rynek i bulwar żyją wydarzeniami. Według danych z 2006 roku na Starym Mieście mieszkało około 3 tysięcy osób, a od tamtej pory przybyło kolejnych kamienic.
Ulicami Starówki do 1969 roku jeździły tramwaje. Dziś w pobliżu kursują tramwaje i autobusy ZKM, a do Śródmieścia dojdziesz pieszo.
Na co zwrócić uwagę, kupując mieszkanie na Starym Mieście
Mieszkanie w kamienicy na Starówce to coś innego niż mieszkanie w bloku na osiedlu. Przy każdej ofercie sprawdzamy kilka rzeczy:
- Rok budowy kamienicy. Na Starym Mieście stoją budynki z lat 80. i 90. oraz zupełnie nowe. Od tego zależą instalacje, izolacja i standard części wspólnych.
- Ochrona konserwatorska. Czy budynek podlega wymaganiom konserwatora i co to oznacza przy wymianie okien albo remoncie elewacji.
- Wspólnota i fundusz remontowy. Wysokość zaliczek, plany remontów i to, co obejmuje czynsz.
- Parkowanie. Czy do mieszkania jest miejsce postojowe albo garaż i jak wygląda parkowanie w okolicy.
- Sąsiedztwo lokali. Kawiarnia albo restauracja na parterze to wygoda, ale warto sprawdzić, jak jest wieczorem i w weekend.
- Forma własności. Odrębna własność z księgą wieczystą czy spółdzielcze prawo do lokalu.
W zamian dostajesz coś, czego nie da osiedle: widok na katedrę, bruk pod oknem i rzekę kilka minut od drzwi.
Dla kogo jest Starówka
Dla osób, które chcą mieszkać w centrum i mieć kawiarnie, muzea i bulwar w zasięgu spaceru. Dla inwestorów, którzy szukają mieszkania na wynajem w najbardziej rozpoznawalnym miejscu Elbląga. I dla tych, którzy lubią miejsca z historią, bo na elbląskiej Starówce historia leży dosłownie pod nogami.
Szukasz mieszkania na Starym Mieście w Elblągu albo chcesz tu sprzedać swoje?
Prowadzimy transakcje od księgi wieczystej po przekazanie kluczy. Zadzwoń i przekonaj się, jak możemy pomóc Tobie.
📞 668 169 986 📩 biuro@rmnieruchomosci.plNajczęstsze pytania o Stare Miasto w Elblągu
Jakie ulice należą do Starego Miasta w Elblągu?
Między innymi Stary Rynek, Wigilijna, Mostowa, Kowalska, Garbary, Świętego Ducha, Wodna, Rybacka, Kuśnierska, Studzienna i Bulwar Zygmunta Augusta. Dzielnicę wyznaczają rzeka Elbląg, al. Tysiąclecia, ul. Rycerska oraz ulice Wałowa i Stoczniowa.
Kiedy odbudowano Starówkę w Elblągu?
Odbudowa trwa od lat 80. XX wieku. Najpierw prowadzono badania archeologiczne, potem na dawnych działkach zaczęto stawiać nowe kamienice. Kolejne budynki powstają do dziś.
Co to jest retrowersja?
To metoda odbudowy elbląskiego Starego Miasta. Nowe kamienice stoją na dawnych działkach i nawiązują do historycznej zabudowy wysokością i bryłą, ale mają współczesną formę. Pojęcie wprowadziła konserwator zabytków Maria Lubocka-Hoffmann.
Jakie zabytki warto zobaczyć na Starym Mieście w Elblągu?
Katedrę św. Mikołaja z tarasem widokowym na wieży, Bramę Targową, Galerię EL w dawnym kościele Najświętszej Marii Panny, Ścieżkę Kościelną i Muzeum Archeologiczno-Historyczne.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie mieszkania w kamienicy na Starówce?
Na rok budowy kamienicy, wymagania konserwatorskie, fundusz remontowy wspólnoty, możliwość parkowania, lokale na parterze i formę własności.
Artykuł napisał
Rafał Lenart
